|
Ớt
(cay) : Gia vị và Thuốc
Trần
Minh Quân
Ớt ngọt (đúng hơn là Ớt không cay) dùng làm .. thuốc
“bổ” tuy có vẻ hữu lư nhưng quư Vị thân hữu tại Pháp và
Canada (Bà Nữ hoàng, Phu nhân của Vua Nhạc Trẻ) lại thắc
mắc v́ chỉ thích ớt cay ..:
-
“ nh́n qua cái tựa nói ăn ớt rất tốt, mừng quá v́
tui ăn ớt dử lắm, ăn ǵ cũng phải có ớt, nhưng coi
kỷ lại th́ phải ăn ớt chuông mới được.. mà tôi chỉ
toàn ăn ớt hiểm không hà, không biết có tốt không,
xin cho biết để tui.. mừng (TH Canada)
Bà Giáo bên Tây gửi cho.. vài trang về ‘Ca dao' có chủ
đề.. Ớt :
Xin trích vài câu :
“Ớt non mà trổ hoa cà
Lấy em không đặng ở già vậy thôi “ (xin
mời đọc .. Cà của TMQ)
và câu này lại liên quan đến Mít :
“ Cây mít ướt trồng bờ ao cũng ướt
Cây ớt cay trồng nơi ang nước cũng cay..” (xin
mời đọc.. Mít của TMQ)
Các sách vở chuyên môn
(y-dược, thực vật học) khi bàn về Ớt thường dùng danh
từ chung Capsicum
species.. Danh
sách các loài ớt cay quá nhiều (loại ớt ngọt ra), nên
được chia thành 5 nhóm chính (Xem bài Cây ớt và các loài
ớt) và 2 nhóm quan trọng nhất là
-
Capsicum annuum : (annuum = hàng năm)
C.annuum var, annuum có
các loại ớt cay như Chili
pepper, Red pepper, Paprika
C.
annuum var, conoides có
Irish, Mexican chili, Pimiento..
(conoides = h́nh chóp nón)
C.
annuum var glabriusculum có
Bird pepper
(glabriusculum= hơi nhẵn)
C.
annuum var. longum có
Louisiana long pepper và các loài lai tạo
(longum= dài)
-
Capsicum frutescens : (frutescens=mọc thành bụi,
loại cây bụi)
Nhóm này có các loại ớt rất cay như Tabasco pepper,
African capsicum, African chili.. Capsicum..
University of The District of Columbia (Center for
Nutrition, Diet and Health) kể vài loại Ớt cay ( họ gọi
là Chile pepper) bán tại các Chợ Mỹ
-
Paprika pods (pod=quả là chữ các nhà vườn dùng phân
loại các giống ớt dựa theo dạng quả ): quả dài, đỏ
sẫm.. cay ít (little pungency)
-
Jalapẽno peppers : bán ra thị trường khi hái c̣n
xanh
-
Anaheim hay New Mexican : dài, trụ thuôn , 7-9
inches
-
Wax or Banana peppers .. ít cay khi xanh..
Tại Việt Nam : Ông Nguyễn Quốc Bảo (trong Ăn ớt nói
càn) ghi tên các loại ớt: “ớt hiểm (ớt mọi), ớt rà, ớt
xim, ớt chỉ thiên, ớt sừng vàng (châu Phi), ớt ch́a vôi,
ớt giấy, ớt bi (bị), ớt sừng trâu (ḅ),ớt xiêm (Thái?),
ớt cựa gà..”
Ông Kỹ sư Canh nông Hồ Đ́nh Hải (bài Cây ớt) ghi đơn
giản hơn , chia thành ;
-
Ớt chỉ thiên (quả hướng lên trời) gồm ớt cay lai,
ớt hiểm, ớt hiểm lai..
-
Ớt chỉ địa ( quả hướng xuống đất) gồm ớt ‘Chilli",
ớt cay Hot Chilli (gốc Hàn). ớt sừng trâu, ớt hiểm..
chỉ địa
(Wikipedia Việt
ghi Ớt
hiểm c̣n gọi là ớt mắt chim, ớt thóc hay ớt Thái..)
Ớt cay đúng là nhóm ớt
đa dạng, đa sắc nhiều .. tên: Tên ta, tên tây, tên
Mỹ..nhưng xin dùng chung .. “Ớt nào cũng là ớt" và Ớt
(cay) th́ phải.. cay (!) như ca dao đă dạy (xin nhắc lại
cho quư vị chưa đọc bài đầu : “Ớt
nào là ớt chẳng cay ; Gái nào là gái chẳng hay ghen
chồng". Có
vị học giả c̣n so sánh “ăn trúng miếng ớt cay.. tê tái
như khi ‘được' sư tử.. ghen ? “ Ngộ thật !
Vụ ‘cay' của Ớt, theo nghiên cứu trên PubMed.. lại
tùy thuộc vào ‘mưa' hay đúng hơn độ ẩm của đất.. cùng
loại ớt trồng gần nhau (1 m vuông) lại có cây cho quả
cay, nhiều ít ..khác nhau ? đất khô th́ ớt ít cay !
xin đọc (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3311884/)
( Có thể bài này sẽ
giúp hiểu được sự khác biệt giữa bà Hoạn Thư và Bà Thức
trong vụ Cẩm Nhung .. chăng ?)
Tại sao ớt lại.. Cay: các nhà khoa học có câu giải
thích (nhưng tại sao Hoa, Ông hay Bà Trời, Hoạn Thư lại
..ghen th́ Ông Nguyễn Du quên không giải thích !)
Ông Kỹ sư Hồ Đ́nh Hải (VN) giải thích rơ ràng.. vô cùng
:
(https://sites.google.com/site/raurungvietnam/rau-than-thao-dhung/cay-ot)
Ông cũng mô tả về Capsaicin (mà ai cũng đồng ư là chất
tạo vị cay cho ớt)
Xin Quư vị vào google/
Wikipedia xem
công thức, và h́nh ảnh phân tử Capsaicin, tên IUPAC..các
tính chất lư hóa..Và Thang cấp Scoville cao tột đỉnh :
16 triệu SHU
Wikipedia ghi lịch sử việc t́m ra Capsaicin (từ
1816)..và rồi nhóm Capsaicinoid (1961)
(hiện nay có 6 loại capsaicinoid tự nhiên và nhiều loại
sinh-tổng hợp khác)
Cơ chế tạo vị cay của Ớt được giải thích :
“Cảm
giác nóng bỏng và đau rát do Ớt là hậu quả của các phản
ứng hóa học tương tác giữa capsaicin và các tế bào thần
kinh cảm giác. Capsaicin kết dính và thụ thể, gọi là
vanilloid receptor, típ phụ 1 (TRPV1). TRPV1 là một thụ
thể loại kênh ions (ion-channel)
TRPV1 cũng có thể bị kích khởi do nhiệt, protons và mài
ṃn vật lư (abrasion).. cho phép các cations đi qua màng
tế bào .. Sự kiện tế bào thần kinh bị khử
cực=depolarization, kích khởi tín hiệu lên óc :
Capsaicin kết bám vào thụ thể TRPV1 nên tạo ra cùng một
tín hiệu lên óc như vừa kể..và ..gây cảm xúc nóng-bỏng.
Capsaicin
chỉ gây tạo tín hiệu mà không gây tổn hại thật sự cho tế
bào thần kinh.
Phản ứng sưng-viêm gây ra do tiếp xúc với capsaicin được
xem là một phản ứng của cơ thể chống lại sự kích thích
thần kinh.. ví dụ như capsaicin gây sư co thắt khí quản
được giải thích là do kích động các Sợi C dẫn đến phóng
thích các neuropeptid..
Độ cay của Ớt , v́ có
quá nhiều loại.. nên không thể so sánh đơn giản : cay ít,
cay vừa, cay nhiều (theo kiểu .. nhà hàng : mild,
medium, hot..) hay không ai bàn độ cay của..Gừng ! Các
nhà khoa học.. hiện dùng Scoville scale để ..’cùng' đo
độ cay của các loại Ớt . ( Wilbur Scoville một nhà dược
học Mỹ đă ..đưa ra ‘thang cấp này vào năm 1912) và đơn
vị hiện dùng đo độ cay là SHU=Scoville Heat Units . Xin
đọc thêm chi tiết trên Wikipedia hay vào “The Scoville
Scale" (Happy stove). Theo sách vở (Guiness book) th́ Ớt Vô
địch cay hiện
nay là Red Savina Habanero có SHU đến 577 ngàn !
Ấn độ đă công bố loại ớt Naga Jolokiai, SHU= 855 ngàn
nhưng chưa được chấp nhận
(Ớt Thái = Xiêm thuộc loại ‘xoàng .. chỉ 100 ngàn.)
Ông Nguyễn Quốc Bảo cũng giải thích về SHU.. và kết
luận.. không chính xác v́ độ cay SHU không tùy thuộc vào
cái lưỡi ..'lưỡi mỗi người một khác mà’ (!) . Cùng một
trị số SHU nhưng ông Huế chưa thấy cay, và bà G̣ công
lại xuưt xoa ?!
Ông ‘ăn ớt nói càn’ này giải thích hiện tượng ăn ớt.. bị
(hay được) cay rồi sinh nghiền ?
“Trong miệng, mũi và cổ họng có những thụ thể
(receptor=récepteur) đau (đây là cảm nhận ..cay) gọi
chung là các tế bào sinh ba (trigeminal), khi bị kích
thích, chuyển các tín hiệu (đau-cay) đến óc..óc tiết
chất endorphin (chất
này là .chất phản vệ làm giảm cảm giác đau-cay , tạo một
cảm giác khoan khoái (euphoria).. quá đă cho người ăn !
Có lẽ do cảm giác này nên người Ấn xem ớt như thuốc kích
thích t́nh dục= aphrodisiac)
Các sách bào chế trên thế
giới khi bàn về Ớt làm thuốc dùng chữ latinh Capsici
fructus, capsici fructus acer
-
Theo Kommission E của Đức
Đức được xem là quốc
gia Phương Tây sử dụng nhiều cây thuốc vào việc trị bệnh
một cách khoa học nhất thế giới. Tác dụng trị bệnh của
Ớt dựa trên các nghiên cứu trên loài Capsicum
frutescens (Cayenne
pepper)
Ớt Cayenne được
chính thức liệt kê trong Từ điển Bào chế Đức Deutsches
Arznei buch (DAB 1997) = German
Pharmacopoeia và
được Commission E ghi trong Tiểu mục (monograph) dưới
dạng thuốc mỡ thoa trị các cơn đau do co thắt bắp thịt
nơi gáy.
Kommission E cho rằng
các chế phẩm từ ớt Cayenne thật sự hiệu nghiệm trong các
trường hợp đau nhức do bệnh lở giời leo (shingles), đau
dây thần kinh sinh ba (trigeminal neuralgia) và làm giảm
đau sau các cuộc giải phẫu cắt cụt chân (amputation)..Về
khả năng thoa trị sưng xương khớp, capsaicin can thiệp
vào diễn biến đau và sưng khớp : capsaicin có thể chặn
các tín hiệu đau bằng tạo phân hủy chất P
(là
chất trung gian chuyển tín hiệu đau đến óc) và cũng có
thể can thiệp vào sự chuyển vận các gốc oxy cần thiết
trong diển tiến tạo prostaglandin..Tuy cơ chế hoạt động
chưa được xác định nhưng capsaicin có thể được xem là
một chất giúp giảm đau thần kinh (neuropathic).. và đang
được nghiên cứu làm thuốc giảm đau dùng lâu dài để trị
các trường hợp giải phẫu ung thư.
DAB-1997 mô tả ‘vị
thuốc’ cayenne pepper : quả chín, làm khô của Capsicum
frutescens L. ‘sensu latiore' = theo nghĩa rộng),quả tách
khỏi đài hoa (calyx.) Phải chứa ít
nhất (no less than) 0.4% capsaicinoids.
Việc kiểm nghiệm
lượng capsaicinoids tổng cộng phải làm bằng sắc kư và
các kiểm soát về thực vật cũng được tiêu chuẩn hóa (về
nhận dạng cây cỏ..) Không
được pha trộn các loại ớt thuộc nhóm C. annuum L var.
longum
Thành phần Ớt ‘Cayenne" theo Kommission E :
(Pháp gọi tên lóng là : Piment enragé)
Ớt Cayenne chứa cao nhất là 1.5% capsaicinoids (nhóm
chất tạo vị cay) bao gồm 0.11% capsaicin;
6-7-dihydrocapsaicin, nordihydrocapsaicin..; dầu béo;
các sắc tố nhóm carotenoids (như capxanthin,
capsorubin..); các glycosid ( capsicosides..), chất béo
(9-17%), chất đạm (10-12%), vitamin A và C..
-
British Herbal Pharmacopoeia (BHP 1996) công
nhận khả năng tạo xung huyết da (rubefacient) và làm
giăn nở mạch máu của ớt..
-
Theo Review of Natural Products Mỹ
Sách Tra cứu (reference)
này dùng tên Capsicum
peppers và ghi tên
các loại ớt sử dụng là Capsicum
frutescens và Capsicum
annuum (bao gồm nhiều loại lai tạo)
Tại Hoa Kỳ, Thuốc rượu
(tincture) và thuốc oleoresin của capsicum được ghi
chính thức trong Sách USP (US
Pharmacopeia) và
NF (National
Formulary. Capsicum USP được dùng như chất tạo trung
tiện (tạo bum) (carminative) (mời
đọc bài Mít và Bum),
kích thích (stimulant) và tạo xung huyết da.. Capsaicin,
cô lập từ Capsicum, được US FDA chấp thuận dùng như một
chất chống kích thích (counterirritant) dùng trong các
thuốc thoa ngoài OTC giúp giảm đau. Capsaicin được dùng
trong công thức nhiều thuốc thoa như ArthriCare là
loại thuốc thoa kem nhăo (rub) trị sưng xương khớp :
hoạt chất chính là Capsicum oleoresin (chứa 0.025%
capsaicin) phối hợp cùng menthol USP và Aloe vera
gel..Các loại thuốc mỡ Capsicum như Zostrix
cream chứa 0.025% hay 0.075% capsaicin, dùng thoa ngoài
trị bệnh đau nhức do giời leo=shingles (herpes zoster)
và đau dây thần kinh hậu đậu (postherpetic neuralgia)..
Trong
phần ‘Dược lực học’ (Pharmacology).. Sách ghi các tác
dụng trị bệnh của ớt
-
Kích thích da (irritant) : do hoạt tính của
oleoresin và capsaicin. Các dạng thuốc chứa
capsaicin khi thoa bên ngoài tạo các cảm giác từ ấm
da đến nóng bỏng tùy theo chứa nhiều hay ít
capsaicin ; thoa nhiều lần, làm..da quen hơn bớt cảm
xúc.. Rất nhiều nghiên cứu khoa học đă chứng minh
tác dụng này.
-
Trị đau nhức : Capsaicin đă được nghiên cứu trong
các lượng định về cảm nhận đau (nociception) ; sự
nhận và chuyển các tín hiệu..’đau' .Đặc biệt nhất là
capsaicin tạo hiện tượng thấy đau do một kích ứng cơ
học thường không tạo cảm giác đau ( physical
allodynia) và cảm thấy đau tăng lên bất thường
(hyperalgia) vượt ra ngoài các ‘vùng đau' (bao gồm
cả hiệu ứng tâm, sinh lư) nên có thể dùng trong các
trường hợp bệnh đau ‘kinh niên'.. như shingles
(herpes zoster)..
-
Ngứa (pruritus) : Thuốc thoa có capsaicin hữu hiệu
khi trị ngứa do bị vẩy nến (psoriasis), ngứa khi trị
bệnh ngoài da bằng PUVA (quang hóa trị
liệu=photochemotherapy) bằng psoralen (loại thuốc có
khả năng hấp thu tia cực tím có độ dài sóng cao UVA)
và ngứa do prurigo nodularis (bệnh ngoài da có
những nốt cứng nổi lên..)
-
Giải trừ mẫn cảm (desentization) của thần kinh trong
mũi. Hít hay xông hơi bằng thuốc nước chứa
capsaicin làm mất cảm ứng của thần kinh trong mũi ,
giúp trị sổ mũi, nghẹt mũi..và tức ngực
-
Giảm mẫn cảm của bọng đái : Chuyền thẳng thuốc nước
có capsaicin vào bọng đái (intravesical) giúp giảm
đái ban đêm, và giảm đau nơi bọng đái...
Các Thầy thuốc Việt dựa
theo tài liệu Âu-Mỹ và Ấn-Tàu cũng viết về Ớt cay.. trị
bệnh
Sách ‘ Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam (Viện
Dược Liệu VN), tập 2, trang 504 có chuyên mục về Ớt
(Capsicum frutescens). Sách cũng ghi thành phần (có cả
h́nh công thức hóa học của Capsaicin, Capxanthin..và tác
dụng dược lư của ớt và đặc
biệt là có ghi.. “Tác dụng gây ung thư của ớt (?) xin
trích nguyên văn đoạn này ở trang 507 :..”khi
cho chuột ăn thức ăn có tỷ lệ 10% ớt trong một thời gian
dài, thấy tổn thương niêm mạc tá tràng, loét dạ dày và
ung thư niêm mạc, xơ gan, u gan và ung thư gan..”
(đoạn văn không ghi nguồn gốc trích dẫn, không ghi loại
ớt và không cho biết thời gian cho chuột ăn ớt là.. bao
lâu ?)
Sách có ghi một số cách dùng ớt trị bệnh nhưng đặc
biệt có ‘“Phương thuốc rượu ớt” :Ớt giă nát, ngâm rượu
với tỷ lệ 1/2 (1 phần ớt tươi-hai phần rượu.. dùng xoa
bóp..trị đau lưng, thấp khớp, đau dây thần kinh.. (xin
các vị thích nhậu rượu đế với ớt làm mồi chú ư . rượu
1/2 chỉ thoa ngoài, cấm ‘dzô')
Ông Nguyễn Quốc Bảo (Ăn
ớt nói càn) bàn về
Ớt trị bệnh theo Đông
y (?) như
sau :
“.. Ớt
được ca tụng như thần dược : ngoài tục truyền Ớt chữa
sốt rét ngă nước cho mấy người tha phương lên mạn ngược,
các Thầy lang nói :Ớt vị cay, tính nóng, có tác dụng
tiêu đờm, ôn trung, tán hàn, giải biểu, kiện tỳ, tiêu
thực..thông kinh lạc, chỉ thống..” Ông
kết luận là v́ lá và rễ cây ớt cũng trị bệnh nên “Hổng
có bệnh chi mà Ớt không trị nổi “
Nhưng nếu Đông Tây Y ‘phối
hợp th́ cũng hay ?
Một thử nghiệm (double insu =mù đôi) trên 160 bà trước
khi mổ cắt bỏ tử cung (hysterectomie); so sánh với nhóm
đối chứng, được dán cao (emplâtre) Cayenne vào các huyệt
K-D2 (châm cứu Hàn quốc) hay Pericardium (P6 Châm cứu
Tàu).. Các bà dán cao giảm được buồn nôn rơ rệt sau khi
mổ. Cao được dán ngay trước khi gây mê và gỡ ra 8 giờ
sau khi giải phẫu.. (PassportSanté)
(Ghi thêm : Huyệt Pericardium P6 là Huyệt Nội Quan (Nei-Guan)
nơi cổ tay)
-
Ớt giúp nhớ hay làm.. quên ?
Cứ theo ca dao Việt,
th́ ăn Ớt làm nhớ .. v́ nhớ mới ghen, nhớ nên khi hỏng
thi là biết vị ‘cay' ( dù không ăn ớt!). Ông Giáo sư
Ming Li Ph.D của University of South Australia tại
Adelaide (Úc) công bố (qua Medscape
Medical News July 30, 2019)
th́ khi nghiên cứu thống kê về vụ ăn ớt bên Tàu (có sự
cộng tác của China Health and Nutrition Survey) từ 1989
đến 2011 , (chỉ ăn ớt cay, ớt ngọt không tính). Nghiên
cứu có vẻ rất nghiêm túc, phân chia các nhóm dân số ,
phái tính, tuổi, địa phương, lượng ớt tiêu thụ, so sánh
với dân không ăn ớt..để đi đến kết luận :
“Ăn
ớt cay nhiều hơn 50 gram/ ngày liên hệ với nguy cơ (gấp
đôi) về kém trí nhớ và tăng 56% khả năng.. mau quên !”
Nghiên
cứu này cũng ghi thêm “Người
học càng cao.. càng bị ảnh hưởng !’
Nhưng, một nghiên cứu khác tại Trùng Khánh lại trái
ngược, v́ t́m thấy người dưới 40 , ăn ớt (không ghi số
lượng) lại .. khôn hơn ! (positive cognitive function)
(Nghiên cứu trên thú vật ghi nhận capsaicin có thể gây
độc thần kinh v́ ảnh hưởng đến nồng độ yếu tố dinh dưỡng
thần kinh (neurotrophic) của óc (BDNF =brain-derived
neurotrophic factor)
Và các nhà khoa học,
cũng tại Úc như GS Amy Loughman ĐH Deakin, Melbourne cho
rằng .. kết quả trên là lơ mơ, không xác quyết=non
conclusive (Nutrients
online May 27, 2019)
! Và chúng ta yên tâm cứ tiếp tục ăn ớt để tiếp tục nói
càn, nói không ngưng ? v́ nghiên cứu tại Tàu.. chưa chắc
đă trúng ?
Ăn ớt ‘nhiều' (thật khó biết.. thế nào là nhiều, cuộc
đua về ăn ớt nhiều của các vị gốc Huế, gốc Ninh Ḥa.. và
thêm các vị gốc B́nh Định , hiện chưa có.. kết quả!) Ăn
ớt , theo trên, đúng là có lợi (?) nhưng cũng có một số
các vấn đề cần lưu ư :
-
The Review of Natural Products ghi trong phần
Toxicology (!)
Phản ứng phụ của Ớt mà mọi người đều biết là cảm giác
nóng-bỏng khi ớt tiếp xúc với các màng nhày ẩm ướt
(moist). Do
đó ớt được dùng trong các b́nh phun-xịt (spray) tự
vệ..khi xịt vào mắt kẻ tấn công, thuốc xịt gây mù mắt
ngay và tạo cảm giác khó chịu nơi mắt kéo dài đến 30
phút, nhưng không gây hư hỏng luôn cho mắt. Khi bất cẩn
bị chạm ớt (màng nhày) cần rửa ngay bằng nước và nếu có
thể.. bằng sữa tươi (?)
Độc tính của loại Ớt
Tabasco (sauce) được thử trên.. chuột. Các nhà nghiên
cứu ghi liều ‘cấp tính" LD50 là
24mL/kg. Thử tính
trên người (kiểu dân gian trung b́nh. 50kg) th́ muốn
ngộ độc phải ..sơi 30 lít sốt Tabasco một lượt ! Thử
nghiệm ghi tiếp.. ăn sốt Tabasco (b́nh thường thêm vào
thức ăn) liên tục 90 ngày.. không có triệu chứng ngộ độc
(tin
vui cho Quư vị ăn ‘tương ớt' Siracha hiệu con Gà.. ăn
phở, sẽ an toàn)
Ăn ớt đôi khi thấy
‘xót ruột' (?) có thể do.. hạt ớt gây ra, do đó nên bỏ
hạt trước khi ăn hay ăn
ớt với.. Chuối.
Vụ ăn ớt gây loét bao tử cũng gây.. tranh luận :
-
Người ăn mỗi ngày 3g capsicum thường xuyên ‘có thể’
bị loét bao tử nhưng ăn bao lâu mới bị loét th́
không có câu giải đáp !
-
Ăn ớt .. bảo vệ người
uống aspirin không bị loét bao tử (!) (British
Medical Journal 288-1984)
-
Capsaicin là.. con
dao hai lưỡi.. v́ giúp cải thiện đau bao tử sau khi
ăn (postprandial heartburn) nhưng lại làm giảm việc
loại dịch bao tử một trong những yếu tố bảo vệ màng
nhày bao tử (Aliment
Pharmacology Therapy 14-2000).
Trong bài Ớt chuông, chúng tôi không dám gọi Ớt cay là
thuốc Bổ.. nay có nhiều tài liệu của Tây làm chúng tôi
phải nhận là .. ‘viết càn’ (tuy không ăn ớt)
Xin đọc : “Potential
health benefits of conventional nutrients and
phytochemicals of Capsicum peppers" (Pharmacy
& Pharmacology International Journal Vol 6, Issue
1-2018) và đặc biệt là bài Cayenne của PassportSanté (https://www.passportsante.net)
Nhưng thật ra, Ớt cay
không thể xếp vào loại ‘thực phẩm chức năng' (functional
food) v́ không thể ăn.. ào ào, ăn thoải mái nổi chỉ v́..
cay miệng, bỏng môi.. Dùng ớt cay làm thuốc “bổ” phải
dùng “ớt
bột trong viên nang (capsules).
Các
Cửa hàng Health Food có các ‘chế phẩm “Cayenne “ nhiều
loại : Puritan (viên 450mg) ; Nature's Way (viên 450mg,
40,000 H.U.);.. Bên Âu châu có Complexe de Piment (pha
trộn thêm Tiêu đen, chứa đến 800mg Capsaicin); Biovea
(Poivre de Cayenne (450mg, 40,000 unité Thermiques)..
Các ông Tây trong “Top Santé" ghi các nghiên cứu ‘mới'
như
-
Ớt cay bảo vệ chống ung thư ruột già.., chống ung
thư tuyến tiền liệt..
(https://www.topsante.com/medecine/cancers/cancer-colorectal/le-piment-a-des-effets-protecteurs-contre-le-cancer-colorectal-62979)
-
Trong bài ‘Ớt chuông' chúng tôi có ghi ‘Ăn ớt .. ít
chết hơn v́ bệnh Tim" , “sống lâu hơn” và tránh ung
thư : xin nhắc lại : Ớt này phải là.. Ớt cay!
(https://www.insider.com/eat-chili-peppers-live-longer-reduce-heart-disease-cancer-risk-2020-11)
Thành phần dinh dưỡng của Ớt cay (USDA ghi rơ là Ớt
Cayenne) :
100g chứa trung b́nh 12g chất đạm, 17.2g chất béo.
60g carbohydrates .. nhiều vitamin (nhóm A cao nhất) và
khoáng chất..
Khi dùng uống (dạng capsule) Ớt cay có thể có các tác
dụng :
-
Hỗ trợ tiêu hóa :
giúp tiết nước bọt do kích thích các tuyến nước bọt
; tạo lưu lượng các men tiêu hóa ; tăng tiết dịch vị..
Giúp giải độc cơ thể
-
Giúp bớt các cơn migraine :
-
Ngừa sự đóng cục máu (caillots de sang), tăng hoạt
động ly giải fibrin, giúp ngừa trụy tim (stroke)
-
Giúp giảm cân : nhờ làm bớt cảm giác thèm ăn (?),
giúp tiêu hóa chất mỡ béo..
-
Giúp chống cúm, chống
cảm và tức ngực : do các chất chống oxy-hóa và
vitamin A, nên tăng hoạt hệ miễn nhiễm; làm tan đờm
giảm tức ngực ; tăng nhiệt độ cơ thể giúp bớt cảm
giác lạnh do cúm.. (dùng
Trà phối hợp gừng (1/4 th́a cafe), giấm táo (1 th́a
súp), ớt cayenne (1/4 tsp) và mật ong (1TBS) thêm
2TBS nước)
Xin đọc thêm :
Health Benefits of Cayenne Pepper trên webmd.com
Bài viết này mang tựa đề “Ớt (cay) : Gia vị và Thuốc",
nhưng lại lan man lạc vào ‘thế giới" của các Vị Thầy
thuốc..nên quên cả phần Gia vị và Nhà bếp. Xin Quư vị
xem tiếp.. Phần “Ớt cay làm Gia vị “
Cũng xin Quư Vị vui ḷng tham khảo các Bác sĩ, Dược
sĩ ‘gia đ́nh' trước khi dùng các ‘thuốc' trong bài. Xin
đa tạ
Trần
Minh Quân
11/2020
|