|
|
RAU MUỐNG
Theo quan điểm dược học
Trần Minh Quân
Rau
muống
Gần đây, có nhiều
tác giả đă bàn đến Rau mục túc
và Rau muống qua thơ văn Việt
Nam: GS Nguyễn Đ́nh Ḥa, trong
Khởi Hành số 38, tháng 12 năm
1999, cho rằng dịch rau Mục túc
thành Rau muống chỉ là muốn diễn
tả sự thanh đạm; theo Ông th́
Mục túc không phải là Rau muống.
Ông Trần Lam Giang, trong Khởi
Hành số 39-40, tháng 1&2 năm
2000, cũng viết về Mục túc.. Sau
các dẫn chứng, Ông đă kết luận.:.'Như
vậy 'Mục túc' không phải là Rau
muống.
Rau
mục túc không phải là rau muống
Trong Y-Học
Thường-thức số 37, tháng 3-4 năm
2000 BS Nguyễn xuân Quang, trong bài
Rau muống, Hồn xanh của Đại tộc Việt,
đă cho rằng Rau 'Túc măng', Rau Mục
túc,.. đều là Rau muống của 'Đại tộc
Man Việt'
Rau muống
Rau muống, loại rau rất thông dụng
với người miền Bắc Việt-Nam đă theo
chân người di-cư '1954' Nam tiến và
sau đó chinh phục được người Miền
Nam để được nuôi trồng tại cả những
vùng đồng bằng sông Hậu giang.. Dân
'Bắc Kỳ'.. không c̣n được gọi là Dân
'Rau muống' nữa v́ chính người 'Nam
Kỳ'.. đă chế biến thêm các món ăn từ
Rau muống khá độc đáo.. để làm bớt
đi ảnh hưởng của..giá sống.
Rau muống, sau đó đă theo chân Người
Việt ly hương, từ 1975 để đi khắp
nơi trên thế-giới.. Rau muống.. đă
gây.. nhức đầu cho Bộ Canh nông Hoa
Kỳ, nhất là tại Florida! (Xin xem
phần sau)
Tên Khoa học và Đặc tính thực vật:
Ipomoea aquatica thuộc Họ thực
vật Convolvulaceae.
Tên gọi của Rau muống theo Anh, Pháp
ngữ cũng có những điểm cần phân biệt:
Tiếng Pháp gọi Rau muống là Liseron
d'eau để phân biệt những cây họ xếp
chung vào nhóm Liseron, nhưng không
phải tất cả những cây Rau muống đều
sống dưới nước.. mà có những loại..
sống được cả trên cạn trồng thành
luống! Ngoài ra, đôi khi Rau muống
được gọi là Belle de jour nhưng thật
ra tên này được dùng chính xác hơn
là để gọi cây B́m b́m tím
(Convolvulus tricolor) hay Ipomée
tricolore.
Cây
B́m b́m tím - Belle de
jour (Convolvulus tricolor)
Anh-Mỹ gọi Rau
muống là Water Morning Glory,
tuy nhiên trong các văn kiện
chính thức về luật pháp tại
Florida th́ Rau muống lại là Water
spinach. Cũng như tiếng Pháp,
cần thêm 'Water' vào để chỉ Rau
muống v́ tên Morning Glory..
thật sự là để dành cho cây B́m
b́m biếc (Ipomoea nil hay I.
Hederacea), cây này được xử dụng
trong Đông Y với tên Hắc sửu hay
Khiên ngưu.
Rau muống được người Trung Hoa gọi
là Ung thái, (ong tsoi), phiên âm
pinyin là Wèng cài..
Đặc tính thực-vật:
Rau muống thuộc Họ Convulvolaceae (họ
B́m b́m) gồm những cây mọc ḅ, lan,
nguồn gốc từ nhiều nước vùng nhiệt
đới: Họ b́m b́m có nhiều cây có thể
ăn được như Rau muống, Khoai lang..
và nhiều cây dùng làm cảnh như các
loại B́m b́m cho hoa màu sắc khác
nhau..
Rau muống có hai dạng: dạng
dây và dạng cây.
Rau muống dây
mọc ḅ lan, thích hợp với
các vùng ẩm thấp, có nhiều
nước. Rau thích nghi với
nhiều môi trường, có thể
sống trên cạn, ruộng nước,
ao hồ, kết thành bè.. Thân
hay Cọng rỗng ruột (nên c̣n
được người Hoa gọi là Không
tâm thái). Lá h́nh trái tim,
mũi mác hay mũi tên; đáy lá
bầu. Thùy lá có thể thon hẹp
hay nở rộng. Hoa h́nh phễu
màu trắng hoặc tím hoa-cà,
có thể lưỡng phái. Hạt
nhỏ có thể có lông.
 
Rau
muống nước - Rau muống dây
Hạt rau
muống
Rau muống dạng cây,
mọc dựng thẳng, trồng theo luống.
Rau muống rất dễ trồng bằng cách
gieo hạt, mọc rất nhanh và rất khỏe.
Rau
muống đất - Rau muống cây
Thành phần
dinh dưỡng và hóa học:
1- Thành phần đọt
non: (100g chứa)
- Chất đạm 34.3 g
- Chất béo 3.9
g
- Chất bột tổng cộng 49.8 g
- Chất sơ 10.2
g
- Tro tổng cộng (Khoáng chất)
13.9 g
2- Thành phần lá Rau muống (100 g
chứa)
- Calories
282-300
- Chất đạm 24-29
g
- Chất béo 2.7-
4 g
- Chất bột tổng cộng 52.4-60 g
- Chất sơ
10.7-12.7
- Các khoáng chất:
- Calcium
600-1200 mg
- Phosphorus 280-495
mg
- Sắt
23.3-36 mg
- Sodium 440
mg
- Potassium
1456-4600 mg
Một ít Magnesium, Đồng,
Manganese, Iodine..
- Các Vitamin:
- Beta carotene
28000-36000 ug
- Thiamine (B1)
0.68-0.90 mg
- Riboflavine
1.17-1.60 mg
- Niacin
6.8-11 mg
- Vitamin C
311-470 mg
Ngoài ra c̣n có Vitamin E (118
mg/ 1kg lá)
Các carotenoids trong lá Rau muống
thuộc loại Beta-carotene,
Xanthophyll và Taraxanthin.
3- Thành phần hóa học:
Rau muống chứa một số hoạt chất loại
Hentriacontane, Sitosterol và
Sitosterol-glycosid es.
Trong hạt của một vài giống Rau
muống có thể có những Alkaloids loại
Indol như Pelargoniside,
Pharbitoside (thường gặp trong Hạt
Hắc sửu hay Khiên ngưu, có tác dụng
gây ảo giác kiểu LSD).
Dược tính của Rau muống:
Rau muống ngoài việc được dùng làm
thực phẩm, c̣n được xem là một vị
thuốc tại nhiều quốc gia vùng Đông
Nam Á và Ấn độ:
Tại Trung Hoa: Rau muống được
xem là khí êm, vị ngọt tính mát giải
được mọi chất độc khi ngộ thuốc hoặc
ngộ độc thức ăn. Rau có tác dụng
nhuận trường. Rau muống nấu với Thịt
heo là thuốc chữa kém ăn, gầy yếu.
Theo Đông Y cổ th́ khi bị vết thương
đứt da, thịt không nên dùng Rau
muống.. v́ sẽ gây lồi thịt?
Tại Indonesia: Rau muống hay
Kang kong là vị thuốc an thần, trị
mất ngủ, nhức đầu. Loại rau muống
tím được dùng để trị tiểu đường. Lá
Rau muống được giă nát để đắp lên
các vết bầm, sưng hoặc trộn lẫn với
lá cây Ṿi voi (Heliotropum indicum),
giă nát đắp lên vết lang ben, lác
nấm.. Rễ Rau muống sắc lấy nước để
rửa, trị bệnh trĩ. Rễ c̣n được trộn
với hoa dừa, me và gừng để giúp trị
xuyễn.
Tại Kampuchea: Rau muống hay
Tra kuon được dùng được dùng trị
nóng sốt gây mê sảng (delirium); đọt
non trị nấm lác.
Ấn độ: Rau muống được gọi là
Kalmishak, dùng cả cây làm thuốc sổ;
giải độc..
(Riêng về tác dụng như Aspirin của
Rau muống, theo BS Nguyễn xuân Quang
th́ chúng tôi chưa t́m được tài liệu)
Ngoài ra tác dụng của Rau
muống c̣n tùy thuộc vào phương thức
chế biến:
Ăn sống dưới dạng chẻ hoặc làm gỏi (nộm)
thường chỉ dùng phần cọng, bỏ lá nên
có thể mất nhiều Vitamin và Khoáng
chất trong lá.
Ăn Rau muống luộc
giữ được khoáng chất và Vitamin,
tuy nhiên sẽ mất Vitamin v́
nhiệt khi nấu chín.
Rau muống xào: có
lẽ là tốt nhất, (nên sào bằng
dầu Canola, dầu Olive.. và đừng
sào quá chín..) v́ phần hoạt
chất loại sterol và
Hentriacontane tan trong chất
béo.. nên rau muống sẽ có tác
dụng dinh dưỡng mạnh hơn; mặt
khác xào với tỏi và ớt có thể sẽ
thêm các tác dụng trị liệu.
Rau
muống xào tỏi
Rau muống và..luật
pháp:
Theo chân Người Việt đến Hoa Kỳ..
Rau muống đă làm điên đầu các Nhà
lập pháp nhất là tại Tiểu bang
Florida v́:
Luật Liên Bang (?) và Tiểu bang
Florida.. cấm trồng cây Rau muống!
Vi phạm luật này sẽ bị phạt $500
hoặc 60 ngày tù hoặc cả hai!
Sau đây là nguyên văn.. điều
luật:'This aquatic plant species is
prohibited by Federal and State
laws. Possession of Chinese Water
Spinach is a second degree
misdeaminor and may be punished by a
$500 fine and/or 60 days in jail..'
(Section 369,25 of Florida Statuses
and Rule 62C-52-044 ; 62C-52-011)
Florida xếp Rau muống vào loại cây
có hại cho đường nước lưu thông từ
năm 1979 và Liên Bang đưa Rau muống
vào danh sách từ 1983!
Tại Florida, việc trồng Rau muống đă
phải dẹp bỏ từ 1 tháng 6 năm 1966! (Gia
Đ́nh Magazine- Florida 1996). Chúng
tôi không biết Luật này có được áp
dụng tại các Tiểu bang khác trên đất
Mỹ không? Riêng tại Oregon th́ việc
trồng Rau muống có lẽ không xẩy ra
vấn đề (?) v́ khí hậu ít thích hợp
cho việc trồng Rau muống nước.. Rau
muống chỉ có thể trồng thành luống
trong những tháng Hè và Thu trong
năm.
Trần
Minh Quân
|
|
|
