Collagen là một đề tài rất rộng bao gồm nhiều vấn đề từ thực phẩm (xin đọc các bài Collagen : ăn và uống ; Chân gà, món nhậu, vị thuốc), thực phẩm hỗ trợ sức khỏe (health food), mỹ phẩm và dược phẩm..
Phần Collagen trong Dược phẩm và Trị liệu xin dành cho các Vị Chuyên gia Y tế có thẩm quyền.
Phạm vi bài này xin giới hạn trong vai trò của Collagen trong Mỹ phẩm , đặc biệt là về Da với rất nhiều sản phẩm từ kem thoa đến ‘thuốc' uống..
Trước khi vào bài, xin mời Quý vị đọc “Wrinkle Treatments and Other Anti-aging Products" của Cơ Quan FDA (Hoa Kỳ) để giúp phân biệt Thuốc và Mỹ phẩm.
https://www.fda.gov/cosmetics/cosmetic-products/wrinkle-treatments-and-other-anti-aging-products
“ (phỏng dịch nguyên văn)..Một số sản phẩm được quảng cáo trên thị trưởng với các lời lẽ nói rằng (claims) các sản phẩm này sẽ làm cho người sử dụng ‘nhìn’' (look) trẻ hơn. Vậy các sản phẩm này có phải là mỹ phẩm không ? Tùy theo..
-
Các sản phẩm có mục đích làm con người trở thành hấp dẫn hơn (more attractive), là mỹ phẩm, nói chung. Do đó khi một sản phẩm làm cho vết nhăn và các lằn xếp trên da trở thành mờ đi, khó nhận hơn (less noticeable). bằng cách làm tăng độ ẩm của da..thì đó là một mỹ phẩm.. Và các sản phẩm trang điểm (son môi..) để làm cho các dấu hiệu lão hóa ..khó nhận hơn, bằng cách che các dấu này đi.. đều là mỹ phẩm.
-
Nhưng, các sản phẩm, làm thay đổi cấu trúc hay hoạt động của cơ thể, như da, đều là thuốc (drugs) , có thể gồm cả các medical device, dù chỉ làm thay đổi dáng (appearance) Do đó một sản phẩm có mục đích, như làm mất vết nhăn hay làm cơ thể (da) tầng sản xuất collagen sẽ là drug hoặc medical devices..
Luật pháp Hoa Kỳ quy định, mỹ phẩm phải an toàn cho người tiêu thụ khi họ theo đúng cách sử dụng ghi trên nhãn, hay they quy cách mà sản phẩm thường được dùng. Nhưng luật không buộc mỹ phẩm phải được FDA chấp thuận trước khi đưa ra thị trường. Drugs, khác hẳn, phải được FDA chấp thuận về cả an toàn lẫn hiệu nghiệm trước khi được ra thị trường. (Medical devices cũng theo tiến trình như thuốc).
Xin chú ý: hai chữ : làm mất và làm mờ.. vết nhăn:
Về phương diện ‘Dược phẩm', Collagen được đề cập trong các chất độn nhồi vào da (Dermal fillers), một loại thuốc dạng keo, dùng bằng cách chích (tiêm) để lấp các khiếm khuyết tạo vết nhăn, làm mọng môi..
Theo American Board of Cosmetic Surgery thì fillers có thể được chế tạo bằng : Hyaluronic Acid (HA) ; Calcium Hydroxylapatite (CaHA) ; Poly-L-Lactic Acid ; Polymethylmethacrylate (PMMA) và Autologous fat (phương pháp phức tạp, cần giải phẫu lấy mỡ của cơ thể kiểu hút mỡ liposuction, rồi chích mỡ này vào nơi có vết nhăn.
Trong số các chất độn= fillers trên : Poly-L-lactic Acid là một chất tổng hợp được cho là một collagen stimulator với cơ chế hoạt động là làm mịn-nhẵn (smooth) các nếp nhăn bằng cách giúp cơ thể tự tái tạo collagen tại nơi chích. Poly-L-lactic acid dùng trị các vết nhăn sâu nơi mặt và kết quả có thể kéo dài.. 2 năm. Sculptra Aesthetic là filler loại này được FDA chấp thuận. CaHa là một filler ‘bán-thường trực’ , được ngâm treo trong một dung dịch keo (gel) có tác động collagen stimulator. Nhãn hiệu được FDA chấp thuận là Radiesse. PAMA là những hạt vi thể tròn (particles) nhúng trong lớp bao collagen bò, , cơ thể sẽ hấp thu từ từ và sau đó tạo ra collagen của cơ thể bọc lấy các hạt này để có tác dụng lâu dài.. (Sản phẩm loại này có tên Bellafill)
Xin đọc bài viết chi tiết về Dermal filler/ Cosmetic filler trên :
“Collagen : New Dimension in Cosmetics and Healthcare” trong International Journal of Biochemistry Research & Review , 26 May 2016. (www.sciendomain.org
Collagen đã được đề cập tương đối đơn giản trong hai bài trước vì chỉ liên hệ đến ăn nhậu. Bài này xin đi vào các chi tiết nhiều hơn nhưng xin giới hạn vào các liên quan giữa collagen và da (mỹ phẩm)
Collagen là thành phần chính của các mô liên kết trong cơ thể, và là loại protein có nhiều nhất trong giới động vật có vú , chiếm từ 25 đến 35 % tổng lượng protein. Collagen là do các acid-amin kết nối chung với nhau tạo thành một sợi dài kết xoắn 3 giây (triple-helix).. collagen có trong các mô liên kết như trong sụn, xương, gân, dây chằng và da. Các nhà khoa học phân chia collagen thành gần 30 types, chia thành nhiều nhóm và 90% các collagen trong cơ thể người được xếp vào type I (bao gồm các collagen trong da, gân.. xương..) Collagen sụn thuộc type II
Trọng lượng phân tử của Collagen khoảng 100.000. Trọng lượng này có ảnh hưởng rất quan trọng vào việc chế tạo mỹ phẩm (kem thoa) về da. Khi đun sôi Collagen bị biến đổi thành Gelatin, một hỗn hợp kém giá trị về sinh học vì mất đi một phần các acid amin cần thiết cho cơ thể..
Collagen được sử dụng trong nhiều sản phẩm trong nha khoa, chỉnh hình, và ứng dụng giải phẫu, kể cả giải phẫu thẩm mỹ; collagen dùng giúp lành da bị phỏng, tái tạo xương và làm da ‘nhân tạo'. Đa số các collagen y-dược được lấy từ da heo, bò nhưng có những collagen-người, rất đắt (!) lấy từ xác chết (người chết bằng lòng hiến mô trước khi mất), nhau thai và cả thai nhi (trường hợp phá thai !)
Công nghiệp mỹ phẩm cũng sử dụng một loại collagen tổng hợp : RonaCare ASC 111
của Công ty EMD Chemicals, Gibbstown, NJ (từ các chất chính gồm lecithin, dipalmotyl hydroxyproline, phenoxethanol..) được cho là có tác động trên các nguyên bào sợi (fibroblast) kích ứng sản xuất collagen tự nhiên trong cơ thể..(Collagen in Cosmetics của Harvey Fishman)
Bản nghiên cứu rất chi tiết và rất khoa học :
“Collagen Based Materials in Cosmetics Applications : A Review" trên Materials Số 23-2020. Ngày 23 September 2020.. ghi rất đầy đủ về việc ứng dụng Collagen vào Công nghiệp Mỹ Phẩm : từ sinh tổng hợp, các nguồn collagen dùng trong Mỹ phẩm, và vai trò của collagen..
Bản nghiên cứu có đoạn về các collagen gốc sinh vật biển được dùng trong mỹ phẩm
-
Sinh vật: bọt biển (sponge) chondrosia reniformis, Ircinia..(collagen loại ngoại bào=extracellular)
-
Sứa Rhopilema pulmo; Stomolophus spp.. có collagen type I (tương tự người ), một số thụ thể nơi người có khả năng ‘nhận' ra các collagen từ sứa.
-
Da mực (cuttlefish) như Sepia lycidas , bạch tuộc Callistoctopus spp cũng có nhiều collagen ( 30-60% trọng lượng khô)
Bàn nghiên cứu cho thấy collagen được sử dụng rộng rãi trong Mỹ phẩm nhất là trong các sản phẩm..làm tăng độ ẩm của da..
Da và collagen
Vài điểm trong cấu trúc của da liên hệ đến Collagen:
Da là bộ phận lớn nhất của cơ thể. Da bao phủ trọn cơ thể: là một khiên bảo vệ chống lại sức nóng, tia sáng, tổn thương và nhiễm trùng.. Da cũng có các nhiệm vụ :
-
Điều hòa thân nhiệt
-
Dự trữ nước và chất béo.
-
Bộ phận của cảm xúc (xúc giác)
-
Ngừa sự mất nước của cơ thể
-
Ngăn chặn sự xâm nhập của vi khuẩn
-
Hoạt động như một vách chắn giữa cơ thể và môi trường chung quanh.
-
Giúp sự tổng hợp Vitamin D , dưới tác động của ánh sáng mặt trời.
Da của chúng ta có bề dày, màu sắc và trạng thái (texture) tùy vị trí nơi cơ thể. Ví dụ : da đầu là nơi có nhiều nang tóc nhất; Da nơi gan bàn chân không có .. nang tóc. Da gót chân , bàn chân, bàn tay.. dày nhất hơn da tại các vùng khác của cơ thể..
Da gồm 3 lớp, mỗi lớp có nhiệm vụ riêng..
Melanocytes: cũng trong phần đáy của ngoại bì và tạo ra melanin, sắc tố tạo màu sắc của da.
-
Hạ bì (Dermis): Lớp giữa của da. Dermis chứa các mạch máu, mạch lympho. nang tóc, tuyến mồ hôi, các bó collagen, các nguyên bào sợi (fibroblast), sợi thần kinh, tuyến nhờn.
Dermis được giữ với nhau do protein gọi là collagen. Dermis tạo cho da sự mềm dẻo (flexibility) và sức mạnh.. Dermis cũng là nơi chứa các thụ thể cảm giác đau và xúc giác.
(theo tài liệu của Lucille Packand Children's Hospital -Stanford
Tuổi tác là yếu tố quan trọng, làm mỏng đi cả 3 lớp, ngoại bì, bì và nội bì..Sự làm mỏng này kèm theo sự sút giảm lượng collagen..Sự sản xuất collagen của cơ thể giảm mỗi năm chừng 1% (khởi đầu từ tuổi 21), đưa đến da mất dần bền chắc và dẻo giai.
.png "Image en ligne")
.png "Image en ligne")
.png "Image en ligne")