TM Quân

TRỊ BỆNH BẰNG ĐỈA (LEECH THERAPY)

Trần Minh Quân

             Trị bệnh bằng con đỉa

Với nông dân Việt Nam đỉa là con vật đáng ghét.. Văn học dân gian vẫn nhắc :

“Dai như đỉa đói".. “Giãy nảy như đỉa phải vôi"..

“Rách như tổ đỉa ai ơi / Là cây mà lại tưởng nơi đỉa nằm..”

“Còn duyên con đỉa còn đeo /Hết duyên, con đỉa chèo queo nằm chờ..”

Quý vị thích Truyện kiếm hiệp Kim Dung, đọc Truyện "Tiếu Ngạo Giang Hồ", Hồi 92, có đoạn Giáo Chủ Ngũ độc giáo, Lam Phượng Hoàng dùng đỉa chữa bệnh cho Lệnh Hồ Xung: Nàng dùng 200 con đỉa cho hút máu 5 cô gái Miêu, rồi đem các con đỉa no máu đó, cho bám vào Lệnh Hộ Xung, rắc chút phấn trắng lên đỉa và đỉa nhả máu vào người Lệnh Hồ Xung..

..”.. Té ra Lam giáo chủ thi hành phép chuyển huyết và lấy những con đỉa làm môi giới. Các cô lấy máu tươi trong mình để chuyển vào huyết quản Xung nhi..”

Vài đặc điểm sinh học

Leeches, Sangsues, do Linneus đặt tên vào 1758, có liên hệ đến Ngành (Phylum) Annelida ; lớp Clitellata.

Nói chung, các nghiên cứu ban đầu xếp leeches thành 4 lớp phụ, 3 bộ (orders), 10 họ, 916 họ phụ), 131 chi (genera) và 696 loài. Mới nhất các nhà khoa học xác định được hơn 1000 loài đỉa.

                         Con đỉa

Theo Britannica Online Encyclopedia

Leech (loài phụ Hirudinea), tên gọi chung cho khoảng 650 loài sâu bọ thân có đốt (ngành Annelida) với đặc tính chung là ở đầu trên có một miệng hút (sucker) nhỏ, chứa miệng và một miệng hút lớn hơn ở phần cuối của thân. Hàm nơi miệng rất mạnh có những tuyến nước bọt và khi bám vào con mồi tạo một vết cắt hình chữ Y. Vết cắt kiểu này khiến vết thương khó lành và khó cầm máu, có thể đến hàng giờ, dù sau khi đỉa đã no và rời khỏi con mồi..

Thân của đỉa có 34 đốt, thuôn hai đầu. Chiều dài thân có thể từ 1 đến 20cm, và dài hơn khi đỉa giãn thân ra.

Đa số các loài đỉa sống tại khu vực nước ngọt hay trên mặt đất. Trong bộ (order) Rhynchobdellida, có loài Đỉa khổng lồ Amazon (Haementeria ghilianii), có thể dài đến 50cm, loài này dùng vòi chích dài 15cm như một dụng cụ để hút máu con mồi..



   Hình : Đầu của giant Amazon leech

Đỉa thở qua da. Hệ tiêu hóa gồm một túi (pouch hay crop). Thực phẩm có thể được tồn trữ tại túi trong vài tháng (có thể đến 18 tháng). Đầu trên có gắn 1 đến 4 cặp mắt.


                                    Giant Amazon leech

Đỉa là một sinh vật lưỡng phái, mang cả hai bộ phận sinh dục trên cùng một thân, nhưng Đỉa không tự thụ tinh: Tinh trùng của một con đỉa này cần kết hợp với trứng của một cá thể khác. Trứng, sau khi thụ tinh, được bọc trong kén và sau đó kén được đặt trên đất hay tại vũng nước. Trứng phát triển thành con, không qua giai đoạn ấu trùng.

                                  Con đỉa

Đỉa (loài sống dưới nước) sống nhờ hút máu của cá, của động vật lưỡng thê (như ếch-nhái), chim và động vật, và chúng cũng có thể ăn ốc-sên, ấu trùng của côn trùng và sâu bọ.

Đỉa (đất) chỉ sống nhờ hút máu động vật, rình chở con mồi tại những khu vực cây cỏ ẩm ướt, và chờ cơ hội để bám vào con mồi, hút máu..

(Phần này của bài chỉ bàn đến vài loài Đỉa Âu-Mỹ, trong đó quan trọng nhất là Hirudo medicinalis; các loài Á châu xin xem phần Đỉa trong Đông dược).



                       Hirudo medicinalis (theo Encyclopedia Britannica)

Ghi chú : head=đầu ; salivary cells= tế bào tuyến nước bọt ; crop= bộ phận trữ máu ; intestine=ruột ; intestine=ruột ; rectum=ruột cùng ; anus=hậu môn ; posterior sucker= miệng hút dưới. mouth parts = các phần của miệng ; jaws=hàm ; ridge of teeth=hàng răng..

Vết cắn của Đỉa

Người và động vật thường bị đỉa cắn khi tắm hay lội qua những khu vực nước ô nhiễm. Đỉa có hai miệng bám tại cả hai đầu: Miệng trên dành để nuôi sống Đỉa có ba hàm với những hàng răng rất nhỏ, Miệng tiết một chất gây tê khi bám vào ký chủ khiến ký chủ không cảm nhận được bị đỉa bám. Nước bọt đỉa có chứa hirudin, một chất chống đông máu khá mạnh..kết quả là vết thương chảy máu kéo dài..

Đỉa trường thành có thể tiêu thụ 1ml máu/một phút. Nơi bị đỉa bám và hút máu có thể chảy máu lâu đến 10 tiếng và có trường hợp kéo dài nhiều ngày..

Đỉa (Đất) có khả năng chui qua da, trong khi đỉa nước bám vào màng nhày để gây chảy và hút máu. Một bữa ăn của Đỉa có thể kéo dài khoảng 10 đến 20 phút, đôi khi kéo đến 1 giờ.. khi đã no, đỉa sẽ tự nhả khỏi con mồi.

Vị trí bị đỉa bám thay đổi tùy vùng dân cư : Tại vùng nông thôn Đông-Bắc Ấn Độ có nhiều trường hợp đỉa chui bám vào bộ phận sinh dục các bé gái; đỉa cũng chui vào mũi (nasal leeches), vào tai..

Không nên gỡ đỉa và kéo chúng ra, khi chúng đang hút máu vì có thể làm đứt đỉa và nhả các độc chất trong đường tiêu hóa của đỉa, có thể gây tổn hại đến vết thương. Một số phương pháp đễ gỡ đỉa khỏi vết bám đã được sử dụng trong dân gian như dùng muối, nước pha muối, giấm, nhựa thông (turpentine), alcohol, vôi và hơ nóng..

Về phương diện y-học : có thể dùng cocaine, lidocaine và các thuốc xịt gây tê tại chỗ.. Nước pha muối được xem là hữu hiệu khi làm cho đỉa nhũn và nhã khỏi con mồi; Cần thận trọng để gỡ được cả hàm-miệng khỏi nơi bám, để làm ngưng chảy máu ?

Doctors remove 3-cm long leech from the man's nostril in China.

(Bác sĩ gắp con đỉa dài 3 cm ra khỏi lỗ mũi người đàn ông ở Trung Quốc)

Lịch sử việc Sử dụng Đỉa

  Đỉa đã dùng trong Y-Dược học Tây Phương và Đông phương từ hàng thế kỷ.

(Phần dùng đỉa tại Phương Đông, xin đọc “Đỉa và Đông dược").

Từ trước Tây lịch (BC), việc dùng Đỉa làm phương thức trị liệu đã được vẽ trên các tranh khắc vào vách đá, từ thời Pharaohs (1500 BC). Các kinh Talmud, Thánh Kinh Do Thái và nhiều bản văn Do thái khác đều ghi chép cách dùng đỉa. Sách Hy lạp nhắc đến đỉa từ 200-130 BC..

Thời văn hóa Thiên chúa Giáo, cách dùng đỉa để hút máu rất phổ biến và được dùng hầu như trên toàn thế giới.

Các Y sĩ Hy lạp đã dùng đỉa hút-trích máu, và trị các chứng bệnh như đau xương khớp, gout, các chứng nóng sốt và mất thính giác.. Thầy thuốc Galen (130-201AD) đưa ra lý thuyết giải thích các bệnh chứng liên hệ đến sự mất cân bằng của các dịch cơ thể, Galen tin rằng sự mất quân bằng dịch thể có thể điều chỉnh bằng cách cho đỉa hút máu khỏi cơ thể và ông dùng đỉa để trị các bệnh chứng liên hệ như sưng-viêm, bệnh tâm thần và bệnh trĩ..

              Con đỉa đang hút máu người

Dùng đỉa trị bệnh đã được ghi lại trong nhiều sách thuốc Hồi giáo : Avicenna (980-1037) chép trong sách “Canon of Medicine" là đỉa có thể hút máu từ các tĩnh mạch sâu dưới da mà cách dùng giác hơi (cupping) không đến được, Avicenna dùng đỉa trị các bệnh ngoài da.. Thế kỷ 12, Thầy thuốc Abdel-latif-al-Baghdahi cũng ghi trong sách thuốc của ông về cách dùng đỉa trong các trường hợp giải phẫu. Y sỉ Ibn Maseehi (1233-1286) trong “Umda Fi Jarahat" còn phân biệt đỉa ‘y khoa' và đỉa ‘không y-khoa' (có độc chất) tùy theo dạng và màu sắc..

Vào thời Trung Cổ, Y học Phương Tây phổ biến khoa 'Trị bệnh bằng Đỉa", trị nhiều bệnh chứng khác nhau, từ các chứng bệnh về thần kinh (kinh phong, nghẽn não..), bệnh đường tiểu và đường sinh sản, các bệnh sưng-viêm và cả bệnh về mắt.. Một số Y sĩ Pháp còn cho bệnh nhân dùng đỉa, không cần khám bệnh trực tiếp (?)..(Tại Pháp, đỉa được coi là con vật ‘thần bí', hút được khỏi cơ thể những mối lo âu, bẩn gắt, khó tính'(?). Sách Cổ Pháp có mô tả một phương pháp trị nhức đầu bằng cho.. 12 con đĩa hút máu nơi trán người bệnh).



Sau khi đạt tới cực điểm vào đầu thế kỷ 19, việc dùng đỉa trị bệnh trở thành một doanh nghiệp để kiếm tiền, mà nhiều người đã sinh sống bằng đi bắt đỉa. Từ 1910 Anh quốc không còn đỉa thiên nhiên và đến 1983, Hirudo medicinalis trở thành sinh vật trên đà bị tiêu diệt. Các nhà khoa học bắt đầu nghiên cứu về cách nuôi đỉa..

                           Con đỉa

Đến cuối thế kỷ 19, việc dùng đỉa trị liệu giảm xuống vì các tiến bộ của y học. Các phương pháp chích máu không còn là những tiêu chuẩn điều trị và sự hữu hiệu của trích máu đã không chứng minh được trong trị liệu.

Qua các nghiên cứu của Haycraft.. Ông là người đầu tiên ghi nhận trong nước bọt của Đỉa có một chất chống đông máu, ông đặt tên là hirudin. Sau đó Markwardt đã chứng minh được tác dụng kháng-thrombin của nước bọt Đỉa..

Năm 1981, Ông Roy T Sawyer đã thành lập một cơ sở nuôi đỉa, chuyên dùng trong y-dược với mục đích trị liệu..

Qua 2004, Cơ quan FDA của Mỹ đã chuẩn thuận việc dùng Đỉa trong mục đích y học, tập trung vào hai lĩnh vực: Cho đỉa cắn bám vào da để đỉa nhả nước bọt vào nơi bám-cắn; hoặc pha trộn chất bài tiết từ nước bọt với máu để giữ cho máu không bị đông..

Đỉa và Thuốc :

Trên 100 loại hóa chất đã tìm thấy trong các chất do Đỉa tiết ra :

Khoảng 100 protein có hoạt tính sinh học đã được phân lập, những chất chính, quan trọng gồm:



  Bảng (theo PubMed PMC 8046405)



Hình: Tác động của vài proteins quan trọng trong nước bọt của Đỉa.

1- Hirudin, một hoạt chất tiết ra từ hạch nước bọt của Đỉa, là một chất chống đông máu rất hữu hiệu. Hirudin có thể dùng thay cho heparin, hiệu nghiệm và an toàn hơn.

2- Hyaluronidase, men có tác động trên mô tế bào, nhất là tại nơi tiếp nối của khớp xương, đồng thời có thêm hoạt tính kháng sinh.

3- Destabilase, men có tác động ly giải glycosid (glycosidase), có cả hai tác động fibrolytic và kháng sinh. Destabilase là chất có hoạt tính gây thoái hóa (degradative) trên fibrin ổn định..(stabilized fibrin).

4- Hirustasin là một peptid gồm 55 acid amin, tinh chế từ nước bọt của đỉa. Hirudo-antistasin hay Hirustasin là những chất ức chế serine-protease có khả năng chính kết bám với các mô kallikrein và tác động trên yếu tố đông máu Xa. Hirustasin còn có các tác dụng ức chế trypsin, chymotrypsin và cathepsin G-neutrophil.

5- Bdellins là những chất ức chế protease, có vai trò quan trọng trong hoạt tính của nọc độc của động vật, do tác động chống đông máu..

6- Eglin C, protein thiên nhiên, ly trích từ đỉa Hirudo medicinalis, có 70 amino acids..có tác động chống hoạt tính của chymase, alpha chymotrypsin, subtilisin, elastase và cathepsin G..

7- Chất ức chế Factor Xa . Tiến trình đông máu bị ngăn chặn do ‘Chất ức chế Factor Xa’, với tác động chống đông máu trực tiếp. Dùng trong khoa trị liệu bằng Đỉa khi điều trị các bệnh sưng xương khớp, thoái hóa xương khớp..

Tác dụng sinh học của các protein trong nước bọt của Đỉa có thể chia thành:

Chống đông máu như hirudin.

Ức chế kết tụ tiểu cầu như apyrase, collagenase và calin..

Gây giãn mạch

Ức chế proteinase.

Đỉa trong Giải phẫu thẩm mỹ và tái tạo (reconstruction).

  Trong lĩnh vực Giải phẫu thẩm mỹ, Đỉa được dùng trong mục đích ngăn ngừa sự đông nghẹt tĩnh mạch qua phương thức vi giải phẫu.

Trong tiến trình tái tạo hay cấy lại các mô tế bào (re-implant) việc quan trọng nhất, là phải cung cấp đủ máu, để máu có thể nuôi dưỡng các mô liên hệ và đem đủ oxygen đến các mô này..

Phương thức bình thường là ghép một nắp da vào điểm tiếp nối. Các nghiên cứu cho thấy các vi mạch máu mới quanh chỗ nắp da sẽ phát triển vừa phải để giúp tạo sự thông thoát sau 5 ngày, cho nên điểm trọng yếu là trong khoảng 5 ngày này, phải ngăn ngừa được sự nghẹt tĩnh mạch. Nghẹt tĩnh mạch nơi nắp da, gây ra sự hoại thư của mô tế bào muốn được cấy lại. Sư nghẹt tĩnh mạch được xem là do tích tụ của máu trong cơ phận, kết quả do áp suất dội ngược nơi tĩnh mạch của bộ phận liên hệ. Máu có thể lưu thông đến phần được ghép, nhưng lại không thông ra được, do đó tạo sự tắc nghẽn ; cùng trong lúc đó, sự lưu thông máu trong động mạch chậm lại, gây ra sự đóng cục máu trong động mạch.. Nếu sự nghẽn trở thành toàn diện thì máu sẽ không đến được tế bào và gây hoại thư..

Đỉa được dùng để giúp sự thông thoát máu bằng cách hút giùm chỗ máu bị tắt nghẽn.

(Sử dụng Đỉa ngắn hạn, giúp cơ thể có thời gian tái phục hồi sự lưu thông máu về nơi cần thiết; Đỉa cũng chỉ được dùng khi máu động mạch được cung cấp đầy đủ).

Phương thức dùng Đỉa trong Khoa giải phẫu thẩm mỹ đòi hỏi nhiều kỹ thuật đặc biệt.

Khử trùng:

Vị trí cần tuyệt đối thật vô trùng: Trước hết khu vực dùng đỉa phải được rửa sạch bằng savon/nước vô trùng. Vùng quanh địa điểm được dán băng keo kỹ, đề phòng đỉa đi lạc chỗ, dùng kẹp lấy đỉa khỏi bình và đặt thật chính xác vào vị trí nơi máu bị nghẹn. Một con đỉa đói sẽ cắn và hút máu nơi này ngay tức khắc, nhưng đôi khi phải ‘dụ' đỉa bằng thoa vào chỗ cần hút một dung dịch 5% glucose, hay phải chích nhẹ để tạo rỉ màu nơi cần hút. Khi đỉa bám trúng chỗ, đỉa sẽ cắn vết thương Y, tiết một số hóa chất.. và tiến hành hút máu..

Việc hút máu của đĩa được theo dõi rất kỹ, thời gian tối đa cho phép là 5 ngày, Số lượng được dùng không quá 6 con.

(Đỉa, xếp vào loại Sinh vật liên hệ đến máu, nên không được dùng từ bệnh nhân này qua bệnh nhân khác; Muốn tái sử dụng cho bệnh nhân đang trị liệu, phải tái sinh bằng ‘khử máu trong Đỉa = Emesis’; ngâm đỉa trong một dung dịch NaCl 5% trong một phút. Đỉa sau khi sử dụng sẽ bị hủy bằng ngâm trong ethanol và thiêu hủy..)

Anh quốc và Hoa Kỳ là hai quốc gia áp dụng phương pháp trị liệu bằng đỉa rộng rãi nhất, và tại Hoa Kỳ Boston và Miami là hai nơi dùng đỉa phổ biến nhất. Nguy cơ cao nhất để các BS e ngại dùng đỉa, là sợ phản ứng nhiễm trùng: khoảng 20% bệnh nhân được trị liệu đã bị nhiễm trùng tại phần mô mềm, nơi đỉa bám vào hút máu. Thủ phạm gây nhiễm là một số vi khuẩn loài aeromonas như aeromonas hydrophila, sống trong đường tiêu hóa của đĩa. Dùng đỉa không đúng cách, đỉa có thể nhả ngược máu hút cùng một lúc với vi khuẩn gây bệnh trở lại vào vết cắn, gây nhiễm trùng..

            Con đỉa

Đỉa và Ung thư :

  Y học hiện nay chú trọng nhiều vào việc ngăn ngừa và điều trị ung thư; các nghiên cứu quan tâm đến sinh học tế bào, tìm hiểu về các diễn biến trong sự tăng trưởng tế bào.. Sự sinh sản bất thường không kiểm soát của tế bào được gọi chung là ung thư..

Một số nghiên cứu về hyaluronidase đã được thực hiện cùng với các men chuyên biệt, trong nước bọt Đỉa, về hoạt tính trên tế bào.. Các thử nghiệm dùng nước bọt Đỉa tiêm vào chuột, ghi nhận là có khả năng ngăn ngừa phát triển của tế bào ung thư ..

Sau khi giải phẫu, bệnh nhân bị ung thư ‘biểu mô tế bào đáy' (loại ‘basal cell carcinoma), sẽ được dùng đỉa, để tiếp tục trị liệu trong 9 tháng sau.Những kết quả tích cực trong việc tuần hoàn máu tại khu vực ‘nắp' (flap). Đỉa cũng hữu dụng khi giải tỏa sự nghẽn tĩnh mạch tại ‘flap’ nơi bệnh nhân bị ung thư miệng (intraoral carcinoma). Các chất trong Nước bọt của đỉa có một số tác động chống di căn. Hoạt tính chống ung thư của hyaluronidase được giải thích là do tác động vào hyaluronic acid-CD44.



                Tác động của hyaluronidase trong Ung thư

(Hyaluronidase giảm cấp 'degrade' acid hyaluronic, ức chế sự kích khởi CD44 và sau đó có sự giảm mRNA của VEGF. Tất cả diễn biến này giúp giảm tiến trình nuôi tế báo (angiogenesis) bị ung thư).

Đỉa và Bệnh tiểu đường

Healthline.com trong bài ‘What is Leech therapy’ (4-22-2017), đoạn “Can leeches help with diabetes” ? ghi :

“.. Sư triển của bệnh tiểu đường có thể gây ra nhiều vấn đề.. Các vấn đề này có thể đưa đến những bệnh về mạch máu, giới hạn việc lưu thông của máu đến ngón chân, ngón tay, bàn tay và bàn chân.. Khi lưu lượng của máu bị giới hạn, các tế bào liên hệ sẽ bị hủy hoại.. Đây là lý do chính đưa đến những trưởng hợp bị cắt bỏ chân nơi người tiểu đường.. Bị cắt bỏ một ngón tay hay cả bàn tay-chân do các biến chứng gây ra do tiểu đường, là một lo lắng lớn của hàng triệu người trên thế giới..

“.. Phương thức hữu hiệu nhất để ngăn ngừa hiện tượng (trên) là giúp tăng tuần hoàn máu về các mô tế bào bị ảnh hưởng mà không bị nguy cơ máu đóng cục.. Các nghiên cứu đã chứng minh được tác dụng của phương pháp dùng đỉa trị bệnh..

Chất hirudin trong nước bọt của Đỉa, làm loãng máu và khiến máu không đông. Do lý do là máu của người tiểu đường ‘đặc' hơn. Hirudin có thể giúp giảm áp suất trên tim và hệ tim-mạch bằng cách làm cho máu loãng hơn..

Một nghiên cứu mới tại Ấn Độ về Y học cổ truyền Unani, dùng đỉa trị liệu đã giúp một nữ bệnh nhân tiểu đường 60 tuổi khỏi bị cắt bỏ chân.

  https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC79449762/

Đỉa trong công nghiệp :

Đỉa sống

Cơ quan FDA (Mỹ) đã chuẩn thuận việc dùng đỉa để trị liệu từ 2004, trong các chứng nghẽn tĩnh mạch sau khi giải phẫu.

Hai loài đỉa chính được dùng trong Y học là Hirudo medicinalis (Đỉa Âu châu) và Hirudo verbana (Đỉa Địa Trung Hải).

Hai Công ty chuyên cung cấp đỉa sống nổi tiếng tại Hoa Kỳ là Biopharm USA Ltd và Leeches USA Ltd.

Biopharm USA Ltd, do BS Roy Sawyer sáng lập, trụ sở tại Weld County, Colorado.. Công ty nuôi đỉa tại Swansea. Công ty cung cấp loài Hirudo verbena.

BS Sawyer so sánh việc nuôi đỉa với trồng lan, vì cả hai đòi hỏi một số điều kiện khe khắt về nhiệt độ và ánh sáng, cần phải thích hợp cho việc nuôi trồng. Cần khoảng 12 tuần để nuôi một con đỉa, từ khi nở đến trưởng thành để sử dụng. Giá trung bình trong khoảng 5 đến 8 USD/một con, tùy số lượng đặt hàng và kích cỡ, Đỉa lớn giá 20-23 USD/con. Đỉa được xem như thuốc và giao đến Nhà thuốc trong bình chứa nước, và giữ ở nhiệt độ 10-20°C..

Leeches USA, trụ sở tại Westbury, NY cung cấp đỉa dùng cho y khoa, cũng bán đỉa tươi sống, giá cả tùy theo số lượng: trên 100 con theo giá 16 USD/con; dưới 100 con giá 18USD/con và phải mua tối thiểu là 7 con khi đặt hàng.

Tại Úc có Công Ty Medicinal Leeches.au quảng cáo bán loài Đỉa Úc (Australian Richardsonian Leeches với giá 475 AU /10 con tươi sống;

Dược phẩm từ đỉa

Một số hoạt chất trong nước bọt của Đỉa đã được dùng làm Dược phẩm :

- Hirudin, do GS F. Markwardt ly trích vào năm 1995; là một polypeptid ngắn có 65 amino-acid, công thức phức tạp. Hirudin thiên nhiên trích tử nước bọt đỉa có chứa một hỗn hợp các đồng dạng (isoforms) của protein..



  Hình : Phân tử hirudin

Để có hirudin thuần nhất các nhà sinh học đã dùng phương pháp ‘tái tổ hợp' ‘recombinant'.

Về phương diện sinh học, Hirudin là một chất thiên nhiên có tiềm năng ức chế thrombin rất mạnh. Khác với antithrombin, hirudin chỉ kết bám và ức chế thrombin đã kích khởi (activated) thrombin, do tác động chuyên biệt vào fibrinogen..

Hirudin có thể được dùng dưới dạng thuốc chích vả kem thoa ngoài da (như Hirudoid gel, Hirudoid cream..không được xem như thuốc nhưng được xếp vào loại sản phẩm bổ túc sức khỏe).

Do khó có thể lấy được hirudin thiên nhiên tinh khiết, các công ty dược phẩm đã tìm các phương thức công nghệ sinh học (biotechnology) để sản xuất và tinh khiết hóa hirudin sinh-học (Hirudin variant-1 = P01050).

  Một số thành phẩm như :

Hansenula (Thrombexx, Extrauma), loại hirudin recombinant…



Lepirudin (đặc chế tại Mỹ Refludan), có khác biệt do thay thế một amino acid và loại một nhóm sulfate ở vị trí Tyr63. Sau thời gian thử nghiệm được FDA chuẩn thuận; thuốc bị thu hồi và Công ty Bayer ngưng sản xuất (2012).



Desirudin (Revasc/Iprivask), chỉ loại nhóm sulfate tại Tyr63.

Trần Minh Quân

Trở Về Trang Chính