Crocus hoa trắng (à
fleurs blanches)
Hoa báo hiệu mùa
Xuân vươn lên từ
tuyết phủ
Bùi Huyền
Trân
Crocus
hoa trắng (à
fleurs
blanches)
Mùa Đông
những cánh đồng,
thảm cỏ Âu châu
phủ tuyết, mọi
cuộc sống dường
như tạm ngưng
trong miên trạng..
Sáng nay, thời
gian cuối Đông
đang trôi qua
thật chậm..Cô
bạn nhỏ Gia Long
của Bùi Huyền
Trân reo mừng vì
thấy cây hoa
Crocus đã nhú
lên giữa thảm cỏ
nhỏ sau vườn..
Cô Nhỏ này rất
mê hoa và cây cỏ
: crocus,
forsythia, đào,
mộc lan
(forsythia),
tulipe,
jonquille..narcisse
là những cây hoa
bắt đầu trổ bông
bên trời Âu khi
nhiệt độ lên
được 22 độ C..
Crocus là
một thành viên
của Gia đình
Iris (Diên vỹ),
gia đình này có
đến 80 loài và
khá nhiều chủng
trồng (cultivars)..Chi
crocus có một
cây hoa quý giá
vì nhị hoa đắt
nhất thế giới (hơn
cả vàng) (1
pound = 5000 đô);
75 ngàn bông hoa
mới cho được 1
oz saffran. Crocus
sativa:
cho gia vị, phẩm
màu saffron;
nhưng lại là cây
hoa của mùa thu,
mang hoa màu tím
(tại Việt Nam,
tuy không trồng
được các loài
crocus nhưng
crocus sativa
lại có tên là
Nghệ Tây). (4)
Trung Hoa
gọi Crocus là “
Fan hong-hua “ =
Phiên hồng hoa (Phiên=từ
nước ngoài)
Crocus là
một cây lưu niên
(perennial) mọc
lên từ một củ
(bulb) , tên của
các nhà cây cỏ
gọi là
corm,
trổ hoa mong
manh dạng cốc
uống rượu nho
(goblet), đa sắc:
tuy thường là
tím (từ nhạt đến
đậm), vàng, hay
trắng, vươn cao
chừng 20cm.
Nhiều chủng được
trồng làm hoa
trang trí trên
các thảm cỏ xanh
hay hoa cắt cắm
bình..đa số có
thể có chất độc
trong củ (5)..
(Corm hay
bulbo-tuber là
phần củ phình
phát triển dưới
chồi, có vai trò
một bộ phận dự
trữ các chất
dinh dưỡng để
cây sống qua
giai đoạn miên
trạng).
Crocus được
các nhà nghiên
cứu thực vật
phân nhóm theo
mùa trổ hoa:
-
Nhóm mùa Xuân (sớm):
Early Spring (Tháng
2 - Tháng 3)
Nhóm này có các
loài Crocus
chrysanthus, C
sieberi và C.
tommasianius..
cho hoa nhiều
màu khác nhau,
trắng tím, vàng
chanh, lilac..
trong đó có C.
chrysanthus ssp
“Snow Bunting"
cho hoa màu kem
nhạt..
Crocus
chrysanthus
Crocus
sieberi
Crocus
tommasianius Crocus
chrysanthus
ssp
“Snow Bunting"
-
Nhóm mùa Xuân:
Late Spring (Tháng
3-Tháng 4)
Nhóm thường được
gọi là Dutch
hybrid: Crocus
vernus và nhiều
chủng trồng, cho
hoa màu từ
lavender, xanh
nhạt đến tím.
trắng và cả
lilac..
Crocus
vernus
(Dutch
Crocus)
-
Nhóm mùa Thu :
Autumn flowering
(Tháng 9-Tháng
10)
có các loài như
C. nudiflorus (hoa
tím sẫm);
C.pulchellus (hoa
màu lilac); C.
speciosus (hoa
từ trắng đến
lilac..)
Crocus
nudiflorus (hoa
tím sẫm)
Crocus pulchellus (hoa
màu
lilac)
Crocus
speciosus (hoa
từ
trắng
đến
lilac..)
Crocus sativus
trong nhóm này..
(Cô bạn Nhỏ Gia
Long mê hoa Crocus
trắng, Nàng yêu hoa
màu trắng, nhớ tà áo
trắng học trò nên
ngày vu quy đã chọn
bó hoa cầm tay là ..
Marguerite trắng..
Bùi Huyền Trân xin
chọn Crocus vernis và
đặc biệt là cultivar
“Jeanne d'Arc" để
tặng Nhỏ)
Crocus vernus:
Crocus
vernus là một
cây hoa nở sớm
báo hiệu mùa
Xuân, nguồn gốc
tại vùng núi
Alpes Âu châu
(gồm cả
Pyrénées, Alps
và Carpathians).
Hoa được lai tạo
rộng rãi qua
nhiều năm nuôi
trồng. Các cây
lai tạo thường
được gọi là
Dutch crocus
(crocus de
Hollande),
Crocus hoa to
hay đơn giản hơn
“Crocus mùa
Xuân' . Hoa nở
và tồn tại trong
3 tuần. Xòe cánh
ban ngày và khép
lại khi chiều
xuống (có khi
cũng khép cánh
trong những ngày
mưa, trời âm u “có
lẽ vì hoa cũng
biết.. buồn”.
Crocus
vernus không
phải là cây hoa
phổ biến tại Hoa
Kỳ: Tại vùng
phía Đông, hoa
gặp trong vùng
New England ở
Connecticut và
Massachusetts.
Vùng phía Tây,
crocus gặp tại
Tiểu bang
Oregon..
Tại Canada,
crocus mùa Đông
có thể trồng tại
Ontario, British
Columbia..
Tên
Crocus vernus:
Crocus tên chung
của Chi thực vật
gốc từ tiếng Hy
lạp krokos tên
dùng cho cây C.
sativa hay
Saffron; Vernus
=
mùa Xuân, là
mùa hoa nở..
Jeanne d'Arc
Crocus -
Flower Giant
Dutch Crocus
- Lá mọc từ gốc,
phiến lá hình
giáo thẳng, rất
hẹp.
- Hoa màu trắng,
xanh lam nhạt,
tím; dài 4-
20cm; bao hoa (perianth),
hợp nhất (fused)
tạo thành một
ống, chén hay
hình chuông;
Phát hoa chỉ
mang một hoa;
bàu noãn thấp ở
dưới điểm tụ của
cánh hoa và đài
hoa (sepal).
- Quả: nang dài
1-2cm chứa nhiều
hạt.
Graines
de crocus
Theo Wikipedia
một số chủng
trồng đáng chú ý
như: “Flower
Record" (ham
xanh lam);
“Grand Maitre"
(lam); “Jeanne
d'Arc" (xem dưới);
“Pickwick” (tím-mauve,
có sọc);
“Purpurea
Grandiflora" (tím
sẫm);
“Remembrance"
(lam sẫm và tím)
“Silver Coral" (trắng,
đáy tím)
“Vanguard" (lam
nhung/tím, tím
nhạt).
Tại Hoa Kỳ, các
chủng được ưa
chuộng là "Queen
of the Blue" (hoa
màu lavender,
đáy tím sẫm);
“Little Dorrit"
(hoa tím nhung).
Crocus
“Flower
Record" (ham
xanh lam) Crocus
“Grand
Maitre"
(lam)
Crocus “Jeanne
d'Arc" Crocus
“Pickwick” (tím-mauve,
có sọc)
Crocus
“Purpurea
Grandiflora" (tím
sẫm)
Crocus “Remembrance" (lam sẫm và tím)
Crocus “Silver Coral" (trắng, đáy tím)
Crocus “Vanguard"
(lam
nhung/tím,
tím
nhạt).
Crocus
'Queen of
the Blues'.
Crocus
vernus
Little
Dorrit
-
Crocus vernus
Jeanne d'Arc
Chủng trồng cho hoa
trắng rất
được ưa thích
tại Âu châu (Pháp,
Belgique), mọc
cao trung bình
4-6. Mỗi “corm”
cho nhiều hoa
mọc thẳng, dạng
chén úp (cup).
Lá mềm mại mọc
như cỏ. Mỗi hoa
có 6 cánh dựng
màu trắng tuyền,
đáy nhỏ bên
trong màu tím và
nhụy đực màu cam
sáng, rất đẹp.
Ngôn ngữ và Biểu
tượng:
Văn hóa Âu
châu xem mỗi
loài hoa có một
biểu tượng riêng
và đem theo một
thông điệp gửi
đến nhau trong
các dịp kỷ niệm
hay lễ hội.
-
Crocus được xem
là một cây hoa
của Hy
vọng và
Crocus vernus là
biểu tượng cho
Hy vọng của mùa
Xuân đang vươn
lên. Khi crocus
vernus nhú lên
là mùa Xuân cùng
Hy vọng đang đến..
“Hy
vọng đã vươn lên..
trong lòng Ta,
trong lòng..Em"
Khi nhìn thấy..
crocus từ thảm
tuyết vươn lên
Thi sĩ H.F Gould
trong “The
Poetry of
Flowers" đã
viết:
“ from
the darkness of
earth shall emerge,
a happy and
beautiful Crocus"
Đoạn (khổ) thơ
sau cùng Bà viết:
“Many,
perhaps, from so
simple a flower
This
little lesson may
borrow.
Patient today,
through its
gloomiest hour
We come out the
brighter
tomorrow“
(Xin chuyển ngữ
thành: Kiên nhẫn
hôm nay.. và chờ
‘ngày mai trời
lại sáng).
Một biểu
tượng khác của
Crocus là Sức
sống và Hân hoan
(glee).
Hoa
mang ý nghĩa
tươi mới, vui vẻ
và hạnh phúc..
cũng tượng trưng
cho một sự đam
mê, khát khao và
niềm tin nồng
thắm vào Tình
yêu, vào cuộc
sống..
Gửi tặng hoa
Crocus là gửi
theo thông điệp:
“
.. luôn luôn
nhìn vào ‘phần
tốt đẹp” (mặt
phải) của Cuộc
đời và đừng quên
sự quan trọng
của tinh thần và
giữ vững niềm
tin trong mọi
trường hợp..”
Ý nghĩa của từng
màu:
-
Màu tím: Niềm
kiêu hãnh, phẩm
giá và sự thành
công (success,
pride and
dignity) ; Thủy
chung trong Tình
Yêu; Sang trọng
và Quý phái.
